Ödem - Dehidratasyon
Özet
Sodyum ve su dengesi bozukluklarının hastanede yatan hastalarda, özellikle kritik bakım gerektiren yoğun bakım hastaları arasında yaygın görüldüğü bildirilmektedir. Dehidratasyon hem genç hem de yaşlı bireyleri mental ve fiziksel olarak etkileyen özellikle yaşlılarda morbidite ve mortaliteye yol açan önemli bir faktördür. Dehidratasyonun değerlendirilmesinde, öykü, risk faktörlerinin belirlenmesi, fiziksel değerlendirme ve laboratuvar bulgularının incelenmesi önemlidir. Hastada dehidratasyona neden olabilecek durumların (kusma, diyare, hemoraji, drenaj varlığı, diüretik tedavisi vb), sorgulanmalı, ayrıntılı anamnez alınmalıdır. Dehidratasyon tedavisinde amaç komplikasyon gelişmeden normal sıvı elektrolit dengesinin yeniden sağlanması ve sürdürülmesidir. Ödem İntersisyel sıvı volümünde anormal artmaya bağlı intersellüler dokuda sıvı birikimi olarak tanımlanır. Yoğun bakımdaki hastalarda pulmoner ödem, serebral ödem, periferal ödem, laringeal ödem görülebilmektedir. Yoğun bakım hastalarında meydana gelen ödem hayatı tehdit edebilir, birçok komplikasyona yol açabilir ve yoğun bakımda kalış süresini uzatabilir. Bu nedenle ödemin erken belirlenmesi etkin bir şekilde tedavi edilmesi ve bakımının sürdürülmesi gerekir. Ödemin değerlendirilmesinde öncelikle ödeme yol açabilecek sorunlara yönelik anemnez alınmalı, belirti ve bulgular (örneğin pulmoner ödemde dispne, göğüs ağrısı, serebral ödemde; bilinç değişiklikleri, lerengial ödemde stridor, periferal ödemde bacaklarda tek veya çift taraflı şişlik vb), sorgulanmalıdır. Ödemin tedavisinde öncelikle ödeme neden olan durumun saptanması ve buna yönelik tedavinin planlanması gerekir. Bu doğrultuda yoğun bakım hemşirelerinin dehidratasyon ve ödeme yol açan nedenleri, belirti ve bulguları erken fark edebilmesi etkin bir tedavi ve bakımı sürdürebilmesi önemlidir.
Sodium and water balance disorders are reported to be expected in hospitalized patients, especially among intensive care patients requiring critical care. Dehydration is an important factor that affects both young and old individuals mentally and physically, leading to morbidity and mortality, especially in older people. In the evaluation of dehydration, history, determination of risk factors, physical evaluation, and examination of laboratory findings are essential. Conditions that may cause dehydration in the patient (vomiting, diarrhea, bleeding, presence of drainage, diuretic treatment, etc.) should be questioned, and a detailed anamnesis should be taken. Dehydration treatment aims to restore and maintain normal fluid and electrolyte balance without complications. Edema is fluid accumulation in intercellular tissue due to an abnormal increase in interstitial fluid volume. Pulmonary edema, cerebral edema, peripheral edema, and laryngeal edema may be observed in patients in intensive care. Edema occurring in intensive care patients can be life-threatening, lead to many complications, and prolong the stay in intensive care. Therefore, edema must be identified early, treated effectively, and maintained. In the evaluation of edema, anamnesis should first be taken regarding problems that may cause edema and signs and symptoms (e.g., dyspnea, chest pain in pulmonary edema, changes in consciousness in cerebral edema, stridor in laryngeal edema, unilateral or bilateral swelling in the legs in peripheral edema, etc.) should be questioned. In treating edema, it is necessary first to determine the condition that causes edema and plan the treatment accordingly. In this regard, it is essential for intensive care nurses to recognize the causes, signs, and symptoms that lead to dehydration and edema early and to continue effective treatment and care.
Referanslar
Besen, B.A, Gobatto, A. L, Melro, L. M, Maciel, A. T., & Park, M. (2015). Fluid and electrolyte overload in critically ill patients: an overview. World Journal of Critical Care Medicine, 4(2), 116.
Berbenetz, N., Wang, Y., Brown, J., Godfrey, C., Ahmad, M., Vital, F. M., ... & Chong, M. (2019). Non‐invasive positive pressure ventilation (CPAP or bilevel NPPV) for cardiogenic pulmonary oedema. Cochrane Database of Systematic Reviews, (4).
Bhave, G., & Neilson, E. G. (2011). Volume depletion versus dehydration: how understanding the difference can guide therapy. American Journal of Kidney Diseases, 58(2), 302-309.
Campbell, N. (2014). Recognising and preventing dehydration among patients. Nurs Times, 110(46), 20-21.
Chitsazian, Z., Zamani, B., & Mohagheghfar, M. (2013). Prevalence of hyponatremia in intensive care unit patients with brain injury in Kashan Shahid-Beheshti hospital in 2012. Archives of Trauma Research, 2(2), 91-94.
Çelik, S. (Ed.). (2014). Erişkin yoğun bakım hastalarında temel sorunlar ve hemşirelik bakımı. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2014, 9-12.
Doenges, M. E., Moorhouse, M. F., & Murr, A. C. (2016). Nursing diagnosis manual: Planning, individualizing, and documenting client care. Fluid volume, risk for deficient, Philadelphia, 5th Edition, 316–319.
El-Sharkawy, A. M., Sahota, O., & Lobo, D. N. (2015). Acute and chronic effects of hydration status on health. Nutrition Reviews, 73(2), 97-109.
Enar, R. (2012). Temel Kardiyoloji: Kalbin Fizik Muayenesi: Tekniği ve Klinik Ipuçları. Nobel Tıp Kitabevleri, Bölüm 1, İnspeksiyon, Ödem, 51-55.
Enar, R. (2012). Temel Kardiyoloji: Kalbin Fizik Muayenesi: Tekniği ve Klinik Ipuçları. Nobel Tıp Kitabevleri, Bölüm 2, Jugular Ven Nabızı, Hepatojuguler Reflü, 83-91.
Goyal, A., Cusick, A. S., & Bhutta, B. S. (2020). Peripheral Edema. In: StatPearls. StatPearls Publishing, Treasure Island (FL). https://europepmc.org/article/nbk/nbk554452
Kemp, M. E. A. (2020). Crystalloids and colloids. Southern African Journal of Anaesthesia and Analgesia, 26(6), S80-85.
Madiraca, J., & Hoch, C. (2018). Electrolyte series: Calcium and phosphorus. Nursing2020 Critical Care, 13(2), 24-31.
Martin, G. S., & Bassett, P. (2019). Crystalloids vs. colloids for fluid resuscitation in the Intensive Care Unit: A systematic review and meta-analysis. Journal of Critical Care, 50, 144-154.
Minet, C., Potton, L., Bonadona, A., Hamidfar-Roy, R., Somohano, C. A., Lugosi, M., ... & Timsit, J. F. (2015). Venous thromboembolism in the ICU: main characteristics, diagnosis and thromboprophylaxis. Critical Care, 19(1), 1-9.
Reber, E., Gomes, F., Dähn, I. A., Vasiloglou, M. F., & Stanga, Z. (2019). Management of dehydration in patients suffering swallowing difficulties. Journal of Clinical Medicine, 8(11), 1923.
Shells, R., & Morrell-Scott, N. (2018). Prevention of dehydration in hospital patients. British Journal of Nursing, 27(10), 565-569.
Stanga, Z., & Aubry, E. (2019). Dehydration in dysphagia. Dysphagia: Diagnosis and treatment, 859-871.
Sutherasan, Y., Theerawit, P., Hongphanut, T., Kiatboonsri, C., & Kiatboonsri, S. (2013). Predicting laryngeal edema in intubated patients by portable intensive care unit ultrasound. Journal of Critical Care, 28(5), 675-680.
Trayes, K. P., Studdiford, J. S., Pickle, S., & Tully, A. S. (2013). Edema: diagnosis and management. American Family Physician, 88(2), 102-110.
Tseng, C. H., Chen, T. T., Wu, M. Y., Chan, M. C., Shih, M. C., & Tu, Y. K. (2020). Resuscitation fluid types in sepsis, surgical, and trauma patients: a systematic review and sequential network meta-analyses. Critical Care, 24(1), 1-12.
Workman, M.L. (2010). Assessment and Care of Patients with Fluid and Electrolyte Imbalances. Ed. Ignatavicius, DD., Workman, ML. Medical-Surgical Nursing Patient-Centered Collaborative Care. 6th Edition. Elsevier Saunders, 170-198.
Urbanek, T., Juśko, M., & Kuczmik, W. B. (2020). Compression therapy for leg oedema in patients with heart failure. ESC Heart Failure, 7(5), 2012-2020.
Volkert, D., Beck, A. M., Cederholm, T., Cruz-Jentoft, A., Goisser, S., Hooper, L., ... & Bischoff, S. C. (2019). ESPEN guideline on clinical nutrition and hydration in geriatrics. Clinical Nutrition, 38(1), 10-47.
Zümrütdal, A. (2013). Sivi elektrolit tedavisinde temel prensipler/Basic principles in liquid electrolyte treatment. The Anatolian Journal of Cardiology, 13(2), 171-177.
