Yaşlılık ve Cinsel Sağlık
Özet
Doğumda beklenen yaşam süresinin artmasıyla, toplumdaki bireylerin yaşlılık döneminde geçirecekleri zaman uzamaktadır. Yaş almak iyilik halinin olması durumunda büyük bir başarı olarak kabul edilebilse de bireylerin işlevsel bağımsızlığı azalmakta ve diğer kişilere olan bağımlılıkları artmaktadır. Aynı zamanda yaşlılık sağlık sorunlarını da beraberinde getirmektedir ve bakıma ihtiyaç da aynı oranda artmaktadır. Yaşlanmayla birlikte genellikle fiziksel rahatsızlıklar, kognitif ve psikiyatrik bozukluklar üzerine odaklanılarak cinsel sağlık göz ardı edilmektedir. Ancak yaşlılıkta oluşan fiziksel ve sosyal değişimler kişilerde cinsel sağlıkla ilgili sorunları da beraberinde getirmektedir. Hemşireler, yaşlılarda cinsel sağlığın geliştirilmesinde kritik bir role sahiptir. Hemşireler cinsel sağlığı bireylerin genel sağlığından ayrı düşünmemeli ve mutlaka değerlendirmelidir. Yaşlı bireylerin cinsel işlevlerini sürdürmelerine ve genel yaşam kalitelerini iyileştirmelerine yönelik eğitim ve danışmanlık vermelidir.
Bu bölümde uluslararası ve ulusal literatür incelenmiş olup yaşlılıkta cinsellik ve cinselliğe olan bakış açısı açıklanmış, cinsel sağlığı etkileyen faktörler derlenmiş, tüm bunlara yönelik hemşirelik bakımı incelenmiş olup bu konuda sağlık profesyonellerine yönelik güncel bir kaynak sunulması amaçlanmıştır.
Referanslar
WHO. Ageing. Online https://www.who.int/health-topics/ageing#tab=tab_1 Accessed: 31 November 2023
WHO. Ageing and health. Online https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health Accessed: 31 November 2023
Nazlı A. Yaşlanma, birey ve toplum: Yaşlanmaya sosyolojik bakış. Ege Tıp Dergisi. 2016;55: 1-5.
Lak A, Rashidghalam P, Myint PK, et al. Comprehensive 5P framework for active aging using the ecological approach: an iterative systematic review. BMC Publ Health. 2020;20(1): 33.
Grabovac I, McDermott DT. Sexuality and sexual activity in older age: an age old issue? Lancet Reg Health West Pac. 2023;39: 100831. doi: 10.1016/j.lanwpc.2023.100831.
WHO. Sexual and reproductive health and research. Online https://www.who.int/teams/sexual-and-reproductive-health-and research/key-areas-of-work/sexual-health/defining-sexual-health [Accessed: 10.06.2023]
Ören M, Kızıltepe R, Çengelci Özeke B. Yaşlılıkta cinsellik. Ege Tıp Dergisi. 2016;55: 38-44.
Temizkan Sekizler E, Ünsal Atan Ş. Yaşlılık ve cinsel sağlık. Geriatrik Bilimler Dergisi. 2023;6(1): 52-59. doi:10.47141/geriatrik.1177354
Fisher JS, Rezk A, Nwefo E, et al. Sexual health in the elderly population. Current Sexual Health Reports. 2020;12: 381–388. doi:10.1007/s11930-020-00278-0
Stowell M, Hall A, Warwick S, et al. Promoting sexual health in older adults: Findings from two rapid reviews. Maturitas. 2023;177: 107795. doi:10.1016/j.maturitas.2023.107795
Vasconcelos P, Leon RGP, Serruya SJ, et al. A systematic review on psychological interventions for sexual health in older age. International Journal of Sexual Health. 2023. doi:10.1080/19317611.2023.2215766
Heidari S. Sexuality and older people: A neglected issue. Reproductive Health Matters. 2016;24(48): 1-5. doi:10.1016/j.rhm.2016.11.011
Watson WK, Stelle C, Bell N. Older women in new romantic relationships: understanding the meaning and importance of sex in later life. The International Journal of Aging and Human Development. 2017;85(1): 33-43. doi:10.1177/0091415016680067
Thomas HN, Hess R, Thurston RC. Correlates of sexual activity and satisfaction in midlife and older women. Annals of Family Medicine. 2015;13(4): 336-342. doi:10.1370/afm.1820
Nappi RE, Martini E, Martella S, et al. Maintaining sexuality in menopause. Post Reproductive Health. 2014;20(1): 22-9.
Lee DM, Nazroo J, O’Connor DB, et al. Sexual health and well-being among older men and women in England: findings from the English longitudinal study of ageing. Archives of Sexual Behavior. 2016;45(1): 133-44.
Tezce Ma, Beydağ KD. Menopozdaki kadınların menopoza bakış açısı ve cinsel yaşam kalitesi. Sağlık ve Toplum. 2021;31(1): 175-86.
Hughes AK, Rostant OS, Pelon S. Sexual problems among older women by age and race. Journal of Women’s Health. 2015;24(8): 663-9.
Ağırman E, Gençer MZ. Huzurevinde, evde ailesiyle ve yalnız yaşayan yaşlı bireylerde depresyon, yalnızlık hissi düzeylerinin karşılaştırılması. Çağdaş Tıp Dergisi. 2017;7(3): 234-40.
Çağlar M, Yeşiltepe Oskay Ü. Female sexual function changes and nursing approach from adolescence to elderly. J Educ Res Nurs. 2021;18(1): 101- 106.
Doğan S, Demir B, Eker E, et al. Knowledge and attitudes of doctors toward the sexuality of older people in Turkey. Int Psychogeriatr. 2008;20(5): 1019-1027.
Çelik AS, Pasinlioğlu T. Klimakterik dönemde yaşanan semptomlar ve hemşirenin rolü. Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2012;1(1): 48-56.
