Sağlıkta Temel Kavramlara Bakış
Synopsis
Günümüzde toplum eczaneleri klasik görevleri olan ilaç tedariği, saklanması, dağıtımı, hekim reçetesine göre eczanede majistral ilaçların hazırlanması yanı sıra, toplumda yaygınlıkları giderek artan diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, solunum yolu rahatsızlıkları vb. gibi kronik sağlık sorunlarının çözümünde ve sağlık düzeyinin yükseltilmesi için sigara bıraktırma vb. toplumun sağlık eğitimine dayanan danışmanlık hizmetlerinin günümüz teknolojisi yardımıyla ve kanıta dayalı eczacılık uygulamalarıyla, iyi eczacılık uygulamaları kılavuzunda belirtilen ilkeler doğrultusunda gerçekleştirmek amacıyla birinci basamak sağlık kuruluşu olarak hizmet vermektedirler.
Bu geniş hizmet tanımı, eczacı ve eczacının denetiminde çalışan eczane teknisyenlerinin toplumun sürekli, güvenli, etkili ve kaliteli ilaçlara, tıbbi ürünlere ve kaliteli sağlık hizmetlerine erişimini, hastaların tedaviye uyunç göstermelerini akılcı ilaç kullanımı ilkeleri doğrultusunda hastaların bilinçlendirilerek, ilaçla tedaviden beklenen faydanın sağlanabilmesi konusunda hekimler başta olmak üzere diğer sağlık çalışanlarıyla iş birliği içinde çalışmalarını gerekli kılmaktadır.
Eczacı ve eczane teknikerlerinin nitelikli eczacılık hizmeti sunabilmeleri için teknik bilgilerle birlikte sağlık sistemini iyi tanımaları ve sağlıkla ilgili sağlık, hastalık, kavramlarını ve bunlara yol açan sosyal etkenleri özümsemeleri, dünyada ve ülkemizdeki sağlık sistemini ve sistemin aktörlerini iyi tanımaları, toplumdaki yaygın sağlık sorunlarını ve bunlardan korunma tedbirlerini ve yollarını iyi bilmeleri gereklidir.
Bu bağlamda gerek eczacılık eğitiminde gerekse eczane teknikerlerinin eğitimlerinde sağlık sistemini tanıtan derslerin ders programlarındaki sayı ve saatlerinin günümüz ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi, mezuniyet sonrası eğitimlerle de güncel bilgilerin aktarılması, 1.basamak sağlık hizmeti sunucusu olan eczanelerden topluma sunulan hizmetlerin niteliğini artıracaktır.
Unutmayalım ki, çağımızın nitelikli hizmet anlayışının temelinde iş birliği ve dayanışma içinde çalışan ekip hizmeti yer almaktadır. Eczane teknikleri ise bu nitelikli bir eczacılık hizmetinin vazgeçilmez unsuru olarak eczane ekibi içindeki önemli konumunu koruyacaktır.
References
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 2709 Sayılı Kanun Madde.56, Resmî Gazete, (Tarih: 9/11/1982 ve 17863 Mükerrer Sayılı R.G.), 1982.Ankara. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf (Erişim: 12.01.2024)
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Anayasası, Constitution Of The World Health Organizatıon,1946, New York. https://apps.who.int/gb/bd/PDF/bd47/EN/constitution-en.pdf (Erişim: 12.01.2024).
Leary, Virginia A. The Right to Health in International Human Rights, Health and Human Rights Journal, Vol 1, Issue 1, pp. 24-56, 1994. https://www.jstor.org/stable/4065261 (Erişim: 12.01.2024).
Bueno De Mesquita, Judith. The Universal Periodic Review: A Valuable New Procedure for the Right to Health? Health and Human Rights, Vol. 21, No. 2, pp. 263-278, 2019. https://www.hhrjournal.org/wp-content/uploads/sites/2469/2019/12/Mesquita.pdf
The United Nations General Assembly (UNGA), Universal Declaration of Human Rights/Declaration Üniverselle des Droits de l’Homme.,10 Aralık 1948 tarihli ve 217 A (III) sayılı kararı. https://www.un.org/en/ga/documents/index.shtml (Erişim: 12.01.2024).
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Sosyoekonomik ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi 16 Aralık 1966 tarihli ve 2200 A (XXI) sayılı kararı. https://www.ihd.org.tr/ekonomik-sosyal-ve-ktel-haklar-uluslararasi-sleesi/ (Erişim: 12.01.2024).
Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuklara Acil Yardım Fonu (UNICEF), Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme.24.Madde. 20 Kasım 1989. https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme (Erişim: 12.01.2024).
Atabey, Ş.S., Sağlık Hakkı ve Unsurları, Türkiye Biyoetik Dergisi, Vol. 9, No. 3, 105-113, 2022.
Öztek Z., Temel Sağlık Hizmetleri (1978-2018), HASUDER Yayın No: 2018, ISBN: 978-605-66954-4-5, Trakya Üniversitesi Matbaası, Halk Sağlığı Uzmanları Derneği,2018
Primary Health Care – Report of the International Conference on Primary Health Care, Alma-Ata, USSR, 6-12 September 1978, World Health Organization, Geneva, 1978
Marmot M, Wilkinson R., Social Determinants of Health, Oxford University Press, 2006.
Belek İ. Önlenebilir ve Kabul Edilemez Bir Politik Ekonomi Sorunu, Toplum ve Hekim Dergisi, Türk Tabipleri Birliği, 13 (2):96-104,1998, Ankara
Öztek Z, Eren N., Sağlık Yönetimi, Sağlık İnsan gücü, Halk Sağlığı Temel Bilgiler, Hacettepe Üniversitesi Yayınları. ISBN:975-491-214-9, Bölüm 18; S.993-1004,2006, Ankara.
Kroneman M., Boerma W., Berg M., Groenewegen P., Jong J & Ginneken E. “Netherlands Health System Review”: Health Systems in Transition,18(2):15-46. 2016.
Lameire N., Joffe P., Wiedemann M. Healthcare systems—an international review: an overview. Nephrology Dialysis Transplantation,14(6):3-9.1999.
Lister J. Health Policy Reform: Driving The Wrong Way? A Critical Guide To Global “Health Reform” Industry ,Middlesex University Press, 2005.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 2709 Sayılı Kanun Madde.60, Resmi Gazete, (Tarih: 9/11/1982 ve 17863 Mükerrer Sayılı R.G.), 1982.Ankara. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf (Erişim: 12.01.2024)
Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu (5502 Sayılı), 20.05.2016 tarih ve 26173 Sayılı Resmî Gazete, Ankara https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5502-20140910.pdf (Erişim: 12.01.2024)
Akdur R, Türkiye’de Sağlık Politika ve Hizmetleri, Yeni Türkiye 4 (23-24): 1998, Ankara.https://www.recepakdur.com/media/1445/36-akdur-r-tu-rkiyede-sag-lik-politika-ve-hizmetleri-yeni-tu-rkiye-4-23-24-1984-1995-eylu-l-aralik-1998.pdf (Erişim: 12.01.2024).
Gökkoca, U.Z.F., Sağlık Eğitimi Açısından Temel İlkeler, Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (Sted), 10 (10),371-374,2001. https://www.ttb.org.tr/STED/sted1001/saglik_egitimi.pdf (Erişim: 28.12.2023).
Boztok D., & Kılıç B. Sağlık insan gücü planlaması. Çalışma Ortamı Dergisi, 23, 7–10.,1995, Ankara. https://calismaortami.fisek.org.tr/wp-content/uploads/calisma_ortami23.pdf (Erişim:08.01.2024).
Akgün, S., & Al-Assaf, A. F. Sürdürülebilir sağlık sistemleri, sağlık insan gücü planlaması. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 1(1); 1–10.,2014 https://dergipark.org.tr/tr/pub/sagakaderg/issue/46757/586442 (Erişim: 10.01.2024).
Sağlık Bakanlığı, Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik, 22.05.2014 tarih ve 29007 Sayılı Resmî Gazete,2014.https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19696&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim: 15.12.2023)
Fişek NH. Türkiye’de Sağlık Hizmeti. “Halk Sağlığına Giriş” içinde. Ankara, Hacettepe Üniversitesi Dünya Sağlık Örgütü Hizmet Araştırma ve Araştırıcı Yetiştirme Merkezi Yayını No:2. 1983; 155-66.
Kringos D, Boerma W, Bourgueil Y, Cartier T, Dedeu T, Hasvold T et al. The strength of primary care in Europe: an international comparative study. British Journal of General Practice 63 (616): 742-50.2013. https://bjgp.org/content/63/616/e742.full . (Erişim: 15.12.2023)
Aksakoğlu G., Sağlıkta Sosyalleştirmenin Öyküsü, Memleket Siyaset Yönetim, 3 (8): 7-62,2008 https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2964693 (Erişim:11.01.2024)
Belek İ., Beşek H. Sağlık Hizmetlerinde Desantralizasyon, Toplum ve Hekim Dergisi, Türk Tabipleri Birliği, 12 (78):44-53,1997, Ankara
Özyurda, F. Sağlıkta Dönüşüm, Yeni Sağlık Politikası ve Tıp Eğitimi, Tıp Eğitimi Dünyası Özel Sayı, IV. Ulusal Tıp Eğitimi Kongresi 2-5 Mayıs 2006, Adana. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/199093 (Erişim:11.01.2024)
Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmet Sunucularının Basamaklandırılmasına Dair Yönetmelik, 10 Şubat 2022 Tarih ve 31746 Sayılı Resmî Gazete, Madde 5/k, 2022. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/02/20220210-1.htm (Erişim:11.01.2024)
