Sağlık Kuruluşlarında Cinsel Sağlık Hizmetleri / Cinsel Eğitim ve Danışmanlık
Özet
Cinsellik, doğum öncesi dönemde başlayıp, yaşam boyunca devam eden ve birçok faktör tarafından etkilenen kompleks bir kavramdır. Cinsellik, bireyin gelişim dönemlerinde ve hayatın çeşitli evrelerinde, karşılaştığı farklı olaylardan etkilenerek değişim gösterebilmektedir. Cinsel sağlığın sürdürülmesi ve riskli davranışların önlenebilmesi için, bireylerin doğru ve yeterli düzeyde cinsel sağlık bilgilerine erişimi ve bu unsurları yaşamın bütün evrelerine uyumlu hale getirmeleri sağlanmalıdır. Diğer taraftan insan hakları, cinsel sağlık ve üreme sağlığı da dahil olmak üzere bireylerin cinsellikleri üzerine her türlü kararı özgürce verebilme ve kontrol edebilme haklarını da içermektedir. Bu durum, üreme çağındaki kadın ve erkeklerin, cinsel sağlık danışmanlık ve tedavi hizmetlerine erişimi, sağlık kuruluşlarında insan hak ve özgürlüklerine uyumlu olarak planlanan ulusal düzeydeki sağlık politikalarının oluşturulması ile mümkündür.
Referanslar
Sürdürülebilir Kalkınma İçin Küresel Amaçlar 2020. (16/05/2023 tarihinde https://www.kureselamaclar. org/ adresinden ulaşılmıştır).
Sert G. Üreme Haklarının Yasal Temelleri ve Etik Değerlendirme. İstanbul: İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı, Yukarı Deniz Yayınları, Ege Reklam ve Basım Sanatları Ltd. Şti; 2013. p. 1-179.
Sert G. Vakalarla Türkiye'de Üreme Hakları. İstanbul: İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı, Turap Tanıtım Yayınları; 2012. p. 1-70.
Özcan M, Ergin BA, Acar Z. Sexual and repro-ductive rights in Turkey: An owerview. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2013;26:122-136.
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü 2019. 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve TÜBİTAK, Ankara, Türkiye.
TÜBİTAK. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. 2018. Ankara
World Health Organization (WHO). 2020. Q&A: Conception / Family Planning and COVID-19. ( 11/06/2023 tarihinde https://www.who.int/emergencies/diseases/novelcoronavirus-2019/question-and-answers-hub/q-a-deail/contraception family-planning-and-covid-19 adresinden ulaşılmıştır).
Pandemi Öncesi ve Sırasında Türkiye’de Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hizmetleri İzleme Raporu (16/05/2023 tarihinde https://cisuplatform.org.tr/wp-content/uploads/2020/11/Pandemi-Oncesi-ve-Sirasinda-Turkiyede-CSUS-Hizmetleri-Izleme-Raporu-9.pdf adresinden ulaşılmıştır).
T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması (AÇSAP) Genel Müdürlüğü. 2010. Cinsel Sağlık Ve Üreme Sağlığı Sağlık Sektörü İçin Ulusal Stratejik Eylem Planı 2005-2015. p.1- 61.
Arı S, Öngel K, Kişioğlu AN. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi asistanları ve son sınıf öğrencilerinin üreme sağlığı hakkındaki bilgilerinin incelenmesi. Smyrna Tıp Dergisi.2012; 2, 7-11.
Akın A, Türkçelik E. Sağlık Hizmetlerine Erişimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Haritalama ve İzleme Çalışması. Ankara: Elma Teknik Basım Matbacılık; 2018. p. 155.
T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması Özet Rapor. Ankara: 2014; p.7- 11.
Bayram DV, Balçı E. Adölesan dönemde üreme sağlığı, cinsellik ve cinsel eğitimin önemi. Turkish Studies. 2018; 13(4): 1423-1448. doi:http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13152.
Inter-agency Working Group on Reproductive Health in Crises. Inter-agency Field Manual on Reproductive Health in Humanitarian Settings. (10/06/2023 tarihinde https://iawg.wpengine.com/wpcontent/uploads/2019/07/IAFM-English.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Aşcı Ö, Gökdemir F. Etik yönleriyle üreme hakları ve cinsel haklar. Turkiye Klinikleri J Obstet Womens Health Dis Nurs-Special Topics. 2017;3(3):151-62.
Sağlık Hizmet Sunucularının Basamaklandırılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete Tarih: 10 Şubat 2022, Resmi Gazete Sayı: 31746.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kadın ve Üreme Sağlığı Daire Başkanlğı.( 14/06/2023 tarihinde https://hsgmdestek.saglik.gov.tr/tr/kadin-ve-ureme-sagligi-programlari/kadin-ve-ureme-sagligi-programlari.html adresinden ulaşılmıştır).
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (20/05/2023 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/birimler.html adresinden ulaşılmıştır).
Öztek Z (ed.), Halk Sağlığı Kuramlar ve Uygulamalar. Ankara: Bireklam Arısı; 2020. p.544-550.
Toplum Sağlığı Merkezi ve Bağlı Birimler Yönetmeliğinde, Resmi Gazete Tarih: 25 Mayıs 2018, Resmi Gazete Sayı: 30431.
Toplum Sağlığı Merkezi ve Bağlı Birimler Yönetmeliğinde, Resmi Gazete Tarih: 05 Şubat 2015, Resmi Gazete Sayı: 29258.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (11/06/2023 tarihinde https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/Bebek_Cocuk_Ergen_Izlem_Protokolleri_2018.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Sağlıklı Hayat Merkezi. (23/05/2023 tarihinde https://shm.saglik.gov.tr/images/SHM_Yeni/kanser_danismanligi/KETEM_Personeli_Is_Akis_Semasi.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Özkan S, Keskinkılıç B, Gültekin M, et al. Ulusal Kanser Kontrol Planı 2013 – 2018, T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı, 2018.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı. (10/06/2023 tarihinde https://hsgmdestek.saglik.gov.tr/tr/kadin-ureme-sagligi-rehberler.html adresinden ulaşılmıştır).
Cinsel Eğitim, Tedavi ve Araştırma Derneği (CETAD). (27/04/2023 tarihinde https://www.cetad.org.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. (11/06/2023 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20085&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğ, Resmi Gazete Tarihi: 24.03.2013 Resmi Gazete Sayısı: 28591
Topuz Ş, Gönenç İM. Doğum Sonu Dönem ve Cinsel Sağlık. İstanbul: Nobel tıp Kitabevleri; 2019. p.197–202.
World Health Organization. Sexual Health 2002. (11/05/2023 tarihinde http://www.who.int/reproductive-health/gender/sexualhealth. html adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı, Cinsellik ve Cinsel Eğitim. 2011. (18/05/2023 tarihinde https://www.tapv.org.tr/wpcontent/uploads/2019/06/Cinsellik-ve-Cinsel-E%C4%9Fitim-Konferans-Kitab%C4%B1.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Sert G. Üreme Haklarının Yasal Temelleri ve Etik Değerlendirme. İstanbul: İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı, Yukarı Deniz Yayınları, Ege Reklam ve Basım Sanatları Ltd. Şti; 2013. p. 1-179.
Sert G. Vakalarla Türkiye'de Üreme Hakları. İstanbul: İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı, Turap Tanıtım Yayınları; 2012. p. 1-70.
Özcan M, Ergin BA, Acar Z. Sexual and repro-ductive rights in Turkey: An owerview. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2013;26:122-136.
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü 2019. 2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve TÜBİTAK, Ankara, Türkiye.
TÜBİTAK. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. 2018. Ankara
World Health Organization (WHO). 2020. Q&A: Conception / Family Planning and COVID-19. ( 11/06/2023 tarihinde https://www.who.int/emergencies/diseases/novelcoronavirus-2019/question-and-answers-hub/q-a-deail/contraception family-planning-and-covid-19 adresinden ulaşılmıştır).
Pandemi Öncesi ve Sırasında Türkiye’de Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hizmetleri İzleme Raporu (16/05/2023 tarihinde https://cisuplatform.org.tr/wp-content/uploads/2020/11/Pandemi-Oncesi-ve-Sirasinda-Turkiyede-CSUS-Hizmetleri-Izleme-Raporu-9.pdf adresinden ulaşılmıştır).
T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması (AÇSAP) Genel Müdürlüğü. 2010. Cinsel Sağlık Ve Üreme Sağlığı Sağlık Sektörü İçin Ulusal Stratejik Eylem Planı 2005-2015. p.1- 61.
Arı S, Öngel K, Kişioğlu AN. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi asistanları ve son sınıf öğrencilerinin üreme sağlığı hakkındaki bilgilerinin incelenmesi. Smyrna Tıp Dergisi.2012; 2, 7-11.
Akın A, Türkçelik E. Sağlık Hizmetlerine Erişimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Haritalama ve İzleme Çalışması. Ankara: Elma Teknik Basım Matbacılık; 2018. p. 155.
T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması Özet Rapor. Ankara: 2014; p.7- 11.
Bayram DV, Balçı E. Adölesan dönemde üreme sağlığı, cinsellik ve cinsel eğitimin önemi. Turkish Studies. 2018; 13(4): 1423-1448. doi:http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13152.
Inter-agency Working Group on Reproductive Health in Crises. Inter-agency Field Manual on Reproductive Health in Humanitarian Settings. (10/06/2023 tarihinde https://iawg.wpengine.com/wpcontent/uploads/2019/07/IAFM-English.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Aşcı Ö, Gökdemir F. Etik yönleriyle üreme hakları ve cinsel haklar. Turkiye Klinikleri J Obstet Womens Health Dis Nurs-Special Topics. 2017;3(3):151-62.
Sağlık Hizmet Sunucularının Basamaklandırılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete Tarih: 10 Şubat 2022, Resmi Gazete Sayı: 31746.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kadın ve Üreme Sağlığı Daire Başkanlğı.( 14/06/2023 tarihinde https://hsgmdestek.saglik.gov.tr/tr/kadin-ve-ureme-sagligi-programlari/kadin-ve-ureme-sagligi-programlari.html adresinden ulaşılmıştır).
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (20/05/2023 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/birimler.html adresinden ulaşılmıştır).
Öztek Z (ed.), Halk Sağlığı Kuramlar ve Uygulamalar. Ankara: Bireklam Arısı; 2020. p.544-550.
Toplum Sağlığı Merkezi ve Bağlı Birimler Yönetmeliğinde, Resmi Gazete Tarih: 25 Mayıs 2018, Resmi Gazete Sayı: 30431.
Toplum Sağlığı Merkezi ve Bağlı Birimler Yönetmeliğinde, Resmi Gazete Tarih: 05 Şubat 2015, Resmi Gazete Sayı: 29258.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (11/06/2023 tarihinde https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/Bebek_Cocuk_Ergen_Izlem_Protokolleri_2018.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Sağlıklı Hayat Merkezi. (23/05/2023 tarihinde https://shm.saglik.gov.tr/images/SHM_Yeni/kanser_danismanligi/KETEM_Personeli_Is_Akis_Semasi.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Özkan S, Keskinkılıç B, Gültekin M, et al. Ulusal Kanser Kontrol Planı 2013 – 2018, T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı, 2018.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı. (10/06/2023 tarihinde https://hsgmdestek.saglik.gov.tr/tr/kadin-ureme-sagligi-rehberler.html adresinden ulaşılmıştır).
Cinsel Eğitim, Tedavi ve Araştırma Derneği (CETAD). (27/04/2023 tarihinde https://www.cetad.org.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. (11/06/2023 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20085&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğ, Resmi Gazete Tarihi: 24.03.2013 Resmi Gazete Sayısı: 28591
Topuz Ş, Gönenç İM. Doğum Sonu Dönem ve Cinsel Sağlık. İstanbul: Nobel tıp Kitabevleri; 2019. p.197–202.
World Health Organization. Sexual Health 2002. (11/05/2023 tarihinde http://www.who.int/reproductive-health/gender/sexualhealth. html adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı, Cinsellik ve Cinsel Eğitim. 2011. (18/05/2023 tarihinde https://www.tapv.org.tr/wpcontent/uploads/2019/06/Cinsellik-ve-Cinsel-E%C4%9Fitim-Konferans-Kitab%C4%B1.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Sayfalar
615-626
Gelecek
19 Mart 2024
Telif Hakkı (c) 2024 Akademisyen Yayınevi Kitap Portalı
Lisans
LisansNasıl Atıf Yapılır
1.
Kaya B. Sağlık Kuruluşlarında Cinsel Sağlık Hizmetleri / Cinsel Eğitim ve Danışmanlık. Içinde: Karabulutlu Ö, editör. Her Yönüyle Cinsel Sağlık [Internet]. Türkiye: Akademisyen Yayınevi Kitap DOI Portalı; 2024 [a.yer 13 Temmuz 2026]. ss. 615-26. Erişim adresi: https://www.omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/3000/chapter/13864
