Depremzedelerde Bakım Bağımlılığı ile Umutsuzluk Düzeylerini Etkileyen Faktörler
Özet
Amaç: Araştırma, Kahramanmaraş merkezli deprem sonrası depremzedelerin bakım bağımlılığı ve umut düzeylerini etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı nitelikte olan araştırma, Kahramanmaraş merkezli deprem sonrası araştırmayı katılmayı kabul eden 135 depremzede hasta dâhil edildi. Veriler araştırmanın yapıldığı 30 Nisan-30 Mayıs 2023 tarihleri arasında yüzyüze olarak toplandı. Veriler toplanmasında “Kişisel Bilgi Formu”, “Bakım Bağımlılığı Ölçeği” ve “Beck Umutsuzluk Ölçeği” kullanıldı.
Bulgular: Bakım bağımlılığı ve umutsuzluğun medeni durum değişkeninde gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunurken (p<0.05), ayrıca bireylerin umutsuzluk düzeyleri ile ekonomik durum ve medeni durum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptandı. Regresyon analizi sonuçlarına göre bireylerde umutsuzluk düzeylerinin bakım bağımlılığına etkisini incelemek amacıyla kurulan basit doğrusal regresyon modelinin anlamlı olduğu bulundu (F(2,997)= 65,490; p<0,00). Umutsuzluk değişkenin bakım bağımlılığı düzeyindeki değişimin %2.2’sini açıklamaktadır (R=.148, R2(Adjusted)=.022).
Sonuç: Bu sonuçlar doğrultusunda depremzedelerin ruhsal gereksinimleri planlanırken bireylerin bakım bağımlılığı düzeylerinin göz önüne alınması önerilmektedir.
Referanslar
Yılmaz, RC & Kocamaz, D. Yıkıcı deprem sonrası erken rehabilitatif müdahaleler İle sakatlık önlenebilir: Kahramanmaraş-Pazarcık depremi sonrası rehabilitasyon çalışanlarına mektup. Türkiye Aile Hekimliği ve Temel Bakım Dergisi; 2023;17(1):1-5.
T.C.AFADBaşkanlığı, ttps://www.afad.gov.tr/kahramanmarasta-meydana-gelendepremler-hk-28, adresinden 30.04.2023 tarihinde erişildi.
Kılınç, G., Yıldız, E. ve Harmancı, P. Toplumsal travmatik olaylar ve aile ruh sağlığı. Türkiye Klinikleri; 2017; 3(2): 182-188.
Li, Y., Zhang, Z., Wang, W., Feng, X. Rapid Estimation of Earthquake Fatalities in Mainland China Based on Physical Simulation and Empirical Statistics-A Case Study of the 2021 Yangbi Earthquake. Int J Environ Res Public Health; 2022; 19(11): 6820. doi:10.3390/ijerph19116820
Heydarpour, B., Soroush, A., Saeidi, M., Komasi, S. The unsolved psychological conse-quences of earthquake aftershocks in Ker-manshah city, November 2017. Iran J Nurs Midwifery Res;2019; 24(1):81. doi:10.4103/ijnmr.IJNMR_45_18
Orem, D. E., Taylor, S. G., Renpenning, K. M. Nursing: Concepts of practice; 1995.
Kılıç, H.F., Cevheroğlu, S., Görgülü, R.S. Dahiliye ve cerrahi kliniklerinde yatan hastaların bakım bağımlılığı düzeylerinin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi,2017, 10: 22-28.
Tabali, M., Ostermann, T., Jeschke, E., Dassen, T., Heinze, C. Does the care dependency of nursing home residents influence their health-related quality of life?-A cross-sectional study. Health and quality of life outcomes; 2013; 11, 1-10.
Çevik, K, İsmet, E. Nöroşirurji kliniğinde yatan hastaların bağımlılık düzeylerinin hemşirelik bakım kalitesini algılamalarına etkisi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi; 2014; 22: 76-83. doi:10.17672/fnhd.37245.
Doe, M. J. Conceptual Foreknowings: an integrative review of hope. Nursing Science Quarterly; 2020; 33(1), 55-64. doi:10.1177/0894318419881805
Lohne, V. ‘Hope as a lighthouse’A meta‐synthesis on hope and hoping in different nursing contexts. Scandinavian Journal of Caring Sciences; 2022; 36(1): 36-48.
Valle, M., & Lohne, V. The significance of hope as experienced by the next of kin to critically ill patients in the intensive care unit. Scandinavian Journal of Caring Sciences; 2021; 35(2): 521-529.
Gallagher, M. W., & Lopez, S. J. Introduction to the science of hope. The Oxford handbook of hope; 2018; 3-7.
Griggs, S., Baker, H., Chiodo, L.M. Nursing student perceptions of hope in children: A qualitative descriptive study. Nurs Forum; 2019; 29;54(3):441-7. doi:10.1111/nuf.12352
Legg, A.M., Andrews S.E., Huynh, H., Ghane, A., Tabuenca, A., Sweeny, K. Patients' anxiety and hope: predictors and adherence intentions in an acute care context. Health Expect; 2015; 18(6): 3034-43. doi:10.1111/hex.12288
Kula, N. "İstenmedik ve beklenmedik olaylarla karşılaşan bireylere yönelik moral ve manevî desteğin önemi (Deprem Ve Bedensel Engellilik Örneği)". Din bilimleri Akademik Araştırma Dergisi; 2006; 6 ( 3): 73-94.
Dhital, R., Shibanuma, A., Miyaguchi, M., Kiriya, J., & Jimba, M. Effect of psycho-social support by teachers on improving mental health and hope of adolescents in an earthquake-affected district in Nepal: A cluster randomized controlled trial. PloS one; 2019; 14(10), e0223046.
Kandemir, F. "Dindarlık ve umut ilişkisinin ruh sağlığı bağlamında incelenmesi". Dergiabant;2022; 541-558. doi:10.33931/dergiabant.1149795
Zhou, X., Wu, X., & Zhen, R. Self-esteem and hope mediate the relations between social support and post-traumatic stress disorder and growth in adolescents following the Ya'an earthquake. Anxiety, stress, and coping; 2018; 31(1), 32-45. doi:10.1080/10615806.2017.1374376
Tanaka, E., Tennichi, H., Kameoka, S., Kato, H. Long-term psychological recovery process and its associated factors among survivors of the Great Hanshin-Awaji Earthquake in Japan: a qualitative study. BMJ open;2019; 9(8): e030250.
Kondo, M., Takamura, A.Y. Earthquake, disaster nursing practices and challenges for Japanese nurses sent to Nepal. Health Emergency Disaster Nurses; 2020; 7(1):46-54. doi:10.24298/hedn.2018-0007
Zarea, K., Beiranvand, S., Sheini-Jaberi, P., Nikbakht-Nasrabadi, A. Disaster nursing in Iran: Challenges and opportunities. Australas Emerg Nurs J; 2014; 17(4):190-6. doi:10.1016/j.aenj.2014.05.006
Karaırmak, Ö., Güloğlu, B. Deprem deneyimi yaşamış yetişkinlerde bağlanma modeline göre psikolojik sağlamlığın açıklanması. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi; 2014; 43(2), 01-18
Bozkaya, D.N. İnsülin kullanan tip 2 diyabetli bireylerde diyabetli bireylerde diybet belirtileri, öz yönetim ve bakım bağımlılığını etkileyen değişkenler. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi;2022; ANKARA
Koç, K. KOAH ve Diyabetes Mellitus hastalığına sahip bireylerin bakım bağımlılıklarının yaşam doyumlarının ve mutluluklarının karşılaştırılması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi; 2020; ERZURUM
Dijkstra, A., Buist, G., Dassen, T. Nursing-Care dependency. Development of an assessment scale for demented and mentally handicapped patients. Scandinavian Journal of Caring Sciences;1996; 10(3): 137–143.
Kissel, E.J., Dassen, T., Kottner, J., Lohrmann, C. Psychometric testing of the modified care dependency scale for rehabilitation. Clin Rehabil;2010; 24(4): 363-372.
Durak, A. Beck umutsuzluk ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi; 1994; 9(31): 1-11.
Şevik, A. E. Deprem ve yaşlılık: Psikososyal bir bakış. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD) / Elderly Issues Research Journal (EIRJ);2023;16(1): 49-57.
Durgun, H., Duman, S., Şahin, K. Investigation of dependence Levels and perceptions of nursing care of inpatients in surgical and medical services. Journal of Nursology; 2020; 25: 31-35. doi: 10.54614/JANHS.2022.688251
Bilgin, Ö., Özdemir, D., Saçkan, F., Güney, İ. Nefroloji ve onkoloji kliniklerinde yatan hastaların bakım bağımlılığı düzeylerinin belirlenmesi, Genel Sağlık Bilimleri Dergisi; 2020;1(2), 14-23.
Özbudak, E., Oksay Şahin, A. Hastanede yatan yaşlı bireylerin bakım bağımlılıkları, hemşirelik bakımı ile ilgili değerlendirmeleri ve bu durumlar arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi; 2020; 9 (1), 307-322. doi: 10.33715/inonusaglik.835942.
Salık, S., Çıtlık Sarıtaş S. Determination of quality of life and hopelessness levels in patients with heart failure. Turkish Journal of Cardiovascular Nursing; 2022; 12(29):173-182. doi:10.5543/khd.2021.51523
Koç, A. Devlet hastanesinde yatan hastaların hemşirelik bakımını algıları ve ilişkili faktörler. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi;2020; 3 (2), 31-41.
Kılınç, G., Yıldız, E. ve Kavak, F. Kalp yetersizliği hastalarında sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve umutsuzluk arasındaki ilişki. Journal of Cardiovascular Nursing; 2016; 7(13):114-26.
Çalışkan, B. B. Hematoloji hastalarının depresyon, umutsuzluk ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi. Journal of Medical Sciences;2018; 25-40.
Erşan, E.E., Kelleci, M., Baysal, B. Kalp hastalarında psikososyal uyum, depresyon, anksiyete ve stres düzeylerine bir bakış. Klinik Psikiyatri; 2013; 16:214-24.
T.C.AFADBaşkanlığı, ttps://www.afad.gov.tr/kahramanmarasta-meydana-gelendepremler-hk-28, adresinden 30.04.2023 tarihinde erişildi.
Kılınç, G., Yıldız, E. ve Harmancı, P. Toplumsal travmatik olaylar ve aile ruh sağlığı. Türkiye Klinikleri; 2017; 3(2): 182-188.
Li, Y., Zhang, Z., Wang, W., Feng, X. Rapid Estimation of Earthquake Fatalities in Mainland China Based on Physical Simulation and Empirical Statistics-A Case Study of the 2021 Yangbi Earthquake. Int J Environ Res Public Health; 2022; 19(11): 6820. doi:10.3390/ijerph19116820
Heydarpour, B., Soroush, A., Saeidi, M., Komasi, S. The unsolved psychological conse-quences of earthquake aftershocks in Ker-manshah city, November 2017. Iran J Nurs Midwifery Res;2019; 24(1):81. doi:10.4103/ijnmr.IJNMR_45_18
Orem, D. E., Taylor, S. G., Renpenning, K. M. Nursing: Concepts of practice; 1995.
Kılıç, H.F., Cevheroğlu, S., Görgülü, R.S. Dahiliye ve cerrahi kliniklerinde yatan hastaların bakım bağımlılığı düzeylerinin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi,2017, 10: 22-28.
Tabali, M., Ostermann, T., Jeschke, E., Dassen, T., Heinze, C. Does the care dependency of nursing home residents influence their health-related quality of life?-A cross-sectional study. Health and quality of life outcomes; 2013; 11, 1-10.
Çevik, K, İsmet, E. Nöroşirurji kliniğinde yatan hastaların bağımlılık düzeylerinin hemşirelik bakım kalitesini algılamalarına etkisi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi; 2014; 22: 76-83. doi:10.17672/fnhd.37245.
Doe, M. J. Conceptual Foreknowings: an integrative review of hope. Nursing Science Quarterly; 2020; 33(1), 55-64. doi:10.1177/0894318419881805
Lohne, V. ‘Hope as a lighthouse’A meta‐synthesis on hope and hoping in different nursing contexts. Scandinavian Journal of Caring Sciences; 2022; 36(1): 36-48.
Valle, M., & Lohne, V. The significance of hope as experienced by the next of kin to critically ill patients in the intensive care unit. Scandinavian Journal of Caring Sciences; 2021; 35(2): 521-529.
Gallagher, M. W., & Lopez, S. J. Introduction to the science of hope. The Oxford handbook of hope; 2018; 3-7.
Griggs, S., Baker, H., Chiodo, L.M. Nursing student perceptions of hope in children: A qualitative descriptive study. Nurs Forum; 2019; 29;54(3):441-7. doi:10.1111/nuf.12352
Legg, A.M., Andrews S.E., Huynh, H., Ghane, A., Tabuenca, A., Sweeny, K. Patients' anxiety and hope: predictors and adherence intentions in an acute care context. Health Expect; 2015; 18(6): 3034-43. doi:10.1111/hex.12288
Kula, N. "İstenmedik ve beklenmedik olaylarla karşılaşan bireylere yönelik moral ve manevî desteğin önemi (Deprem Ve Bedensel Engellilik Örneği)". Din bilimleri Akademik Araştırma Dergisi; 2006; 6 ( 3): 73-94.
Dhital, R., Shibanuma, A., Miyaguchi, M., Kiriya, J., & Jimba, M. Effect of psycho-social support by teachers on improving mental health and hope of adolescents in an earthquake-affected district in Nepal: A cluster randomized controlled trial. PloS one; 2019; 14(10), e0223046.
Kandemir, F. "Dindarlık ve umut ilişkisinin ruh sağlığı bağlamında incelenmesi". Dergiabant;2022; 541-558. doi:10.33931/dergiabant.1149795
Zhou, X., Wu, X., & Zhen, R. Self-esteem and hope mediate the relations between social support and post-traumatic stress disorder and growth in adolescents following the Ya'an earthquake. Anxiety, stress, and coping; 2018; 31(1), 32-45. doi:10.1080/10615806.2017.1374376
Tanaka, E., Tennichi, H., Kameoka, S., Kato, H. Long-term psychological recovery process and its associated factors among survivors of the Great Hanshin-Awaji Earthquake in Japan: a qualitative study. BMJ open;2019; 9(8): e030250.
Kondo, M., Takamura, A.Y. Earthquake, disaster nursing practices and challenges for Japanese nurses sent to Nepal. Health Emergency Disaster Nurses; 2020; 7(1):46-54. doi:10.24298/hedn.2018-0007
Zarea, K., Beiranvand, S., Sheini-Jaberi, P., Nikbakht-Nasrabadi, A. Disaster nursing in Iran: Challenges and opportunities. Australas Emerg Nurs J; 2014; 17(4):190-6. doi:10.1016/j.aenj.2014.05.006
Karaırmak, Ö., Güloğlu, B. Deprem deneyimi yaşamış yetişkinlerde bağlanma modeline göre psikolojik sağlamlığın açıklanması. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi; 2014; 43(2), 01-18
Bozkaya, D.N. İnsülin kullanan tip 2 diyabetli bireylerde diyabetli bireylerde diybet belirtileri, öz yönetim ve bakım bağımlılığını etkileyen değişkenler. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi;2022; ANKARA
Koç, K. KOAH ve Diyabetes Mellitus hastalığına sahip bireylerin bakım bağımlılıklarının yaşam doyumlarının ve mutluluklarının karşılaştırılması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi; 2020; ERZURUM
Dijkstra, A., Buist, G., Dassen, T. Nursing-Care dependency. Development of an assessment scale for demented and mentally handicapped patients. Scandinavian Journal of Caring Sciences;1996; 10(3): 137–143.
Kissel, E.J., Dassen, T., Kottner, J., Lohrmann, C. Psychometric testing of the modified care dependency scale for rehabilitation. Clin Rehabil;2010; 24(4): 363-372.
Durak, A. Beck umutsuzluk ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi; 1994; 9(31): 1-11.
Şevik, A. E. Deprem ve yaşlılık: Psikososyal bir bakış. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD) / Elderly Issues Research Journal (EIRJ);2023;16(1): 49-57.
Durgun, H., Duman, S., Şahin, K. Investigation of dependence Levels and perceptions of nursing care of inpatients in surgical and medical services. Journal of Nursology; 2020; 25: 31-35. doi: 10.54614/JANHS.2022.688251
Bilgin, Ö., Özdemir, D., Saçkan, F., Güney, İ. Nefroloji ve onkoloji kliniklerinde yatan hastaların bakım bağımlılığı düzeylerinin belirlenmesi, Genel Sağlık Bilimleri Dergisi; 2020;1(2), 14-23.
Özbudak, E., Oksay Şahin, A. Hastanede yatan yaşlı bireylerin bakım bağımlılıkları, hemşirelik bakımı ile ilgili değerlendirmeleri ve bu durumlar arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi; 2020; 9 (1), 307-322. doi: 10.33715/inonusaglik.835942.
Salık, S., Çıtlık Sarıtaş S. Determination of quality of life and hopelessness levels in patients with heart failure. Turkish Journal of Cardiovascular Nursing; 2022; 12(29):173-182. doi:10.5543/khd.2021.51523
Koç, A. Devlet hastanesinde yatan hastaların hemşirelik bakımını algıları ve ilişkili faktörler. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi;2020; 3 (2), 31-41.
Kılınç, G., Yıldız, E. ve Kavak, F. Kalp yetersizliği hastalarında sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve umutsuzluk arasındaki ilişki. Journal of Cardiovascular Nursing; 2016; 7(13):114-26.
Çalışkan, B. B. Hematoloji hastalarının depresyon, umutsuzluk ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi. Journal of Medical Sciences;2018; 25-40.
Erşan, E.E., Kelleci, M., Baysal, B. Kalp hastalarında psikososyal uyum, depresyon, anksiyete ve stres düzeylerine bir bakış. Klinik Psikiyatri; 2013; 16:214-24.
Sayfalar
27-40
Gelecek
21 Kasım 2023
Telif Hakkı (c) 2023 Akademisyen Kitap Portalı
Lisans
LisansNasıl Atıf Yapılır
1.
Özalp C, Durmuş M. Depremzedelerde Bakım Bağımlılığı ile Umutsuzluk Düzeylerini Etkileyen Faktörler. Içinde: Eti Aslan F, editör. Güncel Hemşirelik Çalışmaları VI [Internet]. Türkiye: Akademisyen Yayınevi Kitap DOI Portalı; 2023 [a.yer 14 Temmuz 2026]. ss. 27-40. Erişim adresi: https://www.omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/2820/chapter/12880
