Sağlık ve Eczacılık Hizmetlerinde Kalite Kavramına Bakış
Özet
Sağlık ve eczacılık hizmetlerinde kalite, hastaların ve çalışanların ihtiyaçlarını karşılayan, güvenli, etkili ve verimli sağlık hizmetleri sunmak için önemli bir kavramdır. Toplam Kalite Yönetimi ise kaliteye ulaşmak için önemli bir araçtır. Toplam kalite yönetimi (TKY), tüm çalışanların katılımıyla hastaların beklentilerini karşılayan ve sürekli iyileştirmeyi hedefleyen bir yönetim yaklaşımıdır. TKY, kaliteyi sadece ürün veya hizmetin özelliklerine göre değil, aynı zamanda hizmet alanların, hastaların memnuniyeti, kurum çalışanlarının tatmini ve iş verimliliği gibi faktörleri de dikkate alarak ele alır. Sağlık hizmetlerinde akreditasyon ise sağlık kuruluşlarının kalite standartlarına uygunluğunun değerlendirilmesi ve belgelendirilmesi için kullanılan ve kaliteyi ve verimliliği arttıran bir araçtır.
Sonuçta, sağlıkta kaliteyi artıran toplam kalite yönetimi ve kalitenin standartlara uygunluğunu belgeleyen akreditasyon araçlarıyla hem sağlık hem de eczacılık hizmetlerinde hasta güvenliğini ve memnuniyetini artırmak, sağlık hizmetlerinin etkinliğini ve verimliliğini iyileştirmek, sağlık çalışanlarının iş tatmini ve bağlılığını güçlendirmek ve sağlık hizmetlerinin maliyetini azaltılması olanaklı hale gelebilmektedir.
İlaç, sıfır hata ile üretilmesi ve kullanılması, kullanım sonrası yan etkilerinin takibi ve atıklarının özel imhası gereken vazgeçilmez ve yerine başka bir şey ikame edilemez hassas ve stratejik bir üründür. Bu nedenle, başlı başına özel ve çok derin ve sürekli güncellenen bir mevzuata sahiptir. Türkiye’de “Sağlıkta Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik” bu alanda çıkarılmış önemli yasal düzenlemelerden biri olup, gelecekte sağlık ve eczacılık hizmetlerinin kalitesinin yükseltilmesi ve iyileştirilmesinde için gelişen teknolojiler ve yeni uygulamalara bağlı olarak ve yeni yasal düzenlemelerin yapılması da kaçınılmaz olacaktır. Bu bağlamda, eczacılık hizmetlerinin önemli bir insan gücü olan teknikerlerin de sürekli mesleki gelişim felsefiyle kendilerini geliştirmeleri önem taşımaktadır. Kalite asla tesadüf değildir, Sağlık hizmetlerinde kalitenin sürekli, akılcı, bilimsel ve kanıta dayalı çabaların sonunda ekip hizmetiyle gerçekleşebileceği unutulmamalıdır. Bu bölümde kaliteye giden yolun geçtiği süreçleri ve onun dayanaklarını anlatmaktadır.
Referanslar
Kıran B, Sağlık ve Eczacılık Hizmetlerinde Kalite Ders Notları, Ege Üniversitesi Atatürk Sağlık Meslek Yüksek Okulu Eczane Hizmetleri Programı, 2018,İzmir
World Health Organization (WHO), Improving the quality of health services: tools and resources. Turning recommendations into practice. 2018,Geneva. WHO Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/310944/9789241515085-eng.pdf?sequence=1, (Erişim:15.12.2023)
Kurt A. Sağlık Hizmetlerinde Toplam Kalite Yönetimi ve İnovasyon, Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Dergisi, 2020;1-6. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1175570 (Erişim:15.12.2023)
Sağlık Bakanlığı, “Sağlıkta Kalitenin Geliştirilmesi Ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik”, Resmî Gazete Tarihi: 27.06.2015 Resmî Gazete Sayısı: 29399 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20859&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim:15.12.2023)
Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Daire Başkanlığı. “SKS Işığında Sağlıkta Kalite”, 2012, Cilt:1, 1. Basım – Kasım 2012 ISBN: 978-975-590-433-7 https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/3801/0/sks-isiginda-saglikta-kalite-cilt-1pdf.pdf (Erişim:15.12.2023)
Öztek Z., “Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Kalite Kavramı”, (Ed. Mithat Çoruh), 1. Basamak Sağlık Hizmetlerinde Toplam Kalite Yönetimi Sempozyumu, 1995; 37-40, Ankara.
Beylik U., Avcı K. Sağlıkta Kalite Yönetimi ve Akreditasyon, 1.Basım, Gazi Kitabevi, 2019 ISBN:9786053449577
Itır E.,Ünal M.Total Quality Management Practices In Health Servıces, Resarch Journal of Business and Management (RJBM), 2022; 9(4): 197-205. https://www.pressacademia.org/archives/rjbm/v9/i4/2.pdf (Erişim:15.12.2023)
Sağlık Bakanlığı, İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu, 26.05.2000 tarih ve 23775 sayılı tebliğ, Ankara, 2000. https://titck.gov.tr/storage/legislation/sGvnnJYO.pdf , (Erişim:15.12.2023)
Demirel Etöz, S., Sağlık Hizmetlerinde Kalite Belgelendirme Sistemleri ve Akreditasyon. Süleyman Demirel Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi. Isparta, 2008 (Erişim Tarihi:14.12.2023).
European Foundation for Quality Management, The EFQM Excellence Model.2013. http://www.efqm.org/the-efqm-excellence-model. (Erişim Tarihi:15.12.2023).
Sağlık Bakanlığı, Sağlıkta Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına dair Yönetmelik, (2023). (Değişik:RG-26/5/2023-32202), (Erişim:10.12.2023) https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20859&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
International Organization for Standardization, ISO Standarts, https://www.iso.org/standards/popular/iso-9000-family, (Erişim:10.12.2023)
Türk Standartları Enstitüsü (TSE), ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi, https://www.tse.org.tr/ (Erişim:10.12.2023).
European Commision, EudraLex - Volume 4 - Good Manufacturing Practice (GMP) Guidelines https://health.ec.europa.eu/medicinal-products/eudralex/eudralex-volume-4_en (Erişim:11.12.2023)
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Beşeri Tıbbi Ürünler İmalathaneleri İyi İmalat Uygulamaları (GMP) Kılavuzu,2018. https://titck.gov.tr/storage/Archive/2019/legislation/14ebd0e9-2378-491a-9c4a-27e749a82204.pdf (Erişim:10.12.2023)
Çevre Bakanlığı, İyi Laboratuvar Uygulamaları Prensipleri ve Test Laboratuvarlarının Belgelendirilmesine Dair Yönetmelik, 2022. Resmi Gazete, (Tarih:25.06.2002 R.G. Sayısı:24796) https://www.saglik.gov.tr/TR-10450/iyi-laboratuvar-uygulamalari-prensipleri-ve-test-laboratuvarlarinin-belgelendirilmesine-dair-yonetmelik.html , (Erişim:10.12.2023)
Sağlık Bakanlığı.Ecza Ticarethaneleri ve Ecza Ticarethanelerinde Bulundurulan Ürünler Hakkında Yönetmelik ,2022. Resmî Gazete,(15.06.2022 tarih ve 31867 sayılı R.G.), https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39572&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim:10.12.2023)
Sağlık Bakanlığı. Beşeri Tıbbi Ürünler İçin İyi Dağıtım Uygulamaları (GDP) Kılavuzu,2022. (08.08.2022 tarih ve E-24931227-500-9429 sayılı Makam Oluru.) https://www.titck.gov.tr/duyuru/beseri-tibbi-urunler-icin-iyi-dagitim-uygulamalari-gdp-kilavuzu-12082022101401, (Erişim:10.12.2023).
Sağlık Bakanlığı.,984 Sayılı Ecza Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraat İşlerinde Kullanılan Zehirli ve Müessir Kimyevî Maddelerin Satıldığı Dükkânlara Mahsus Kanun,1927. Resmi Gazete, (12/03/1927 tarihli ve 575 Sayılı R.G.) https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.984.pdf , (Erişim:10.12.2023)
The International Council for Harmonisation of Technical Requirements for Pharmaceuticals for Human Use (ICH). Quality Guidelines,2008. https://www.ich.org/page/search-index-ich-guidelines (Erişim:11.12.2023).
Joint Commission International. Accreditation Standards for Hospitals. 2023. https://www.jointcommissioninternational.org/standards/hospital-standards/ (Erişim: 15.12.2023).
Melo S. The Impact of accreditation on healthcare quality improvement: a qualitative case study. Journal of Health Organization and Management, 2016,30(8);1242-1258.
Aygar H, Önsüz MF. Sağlık Hizmetlerinde Kalite Yönetimi. Estudam Public Health Journal., 2017;2(1):25-32,. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/545979 (Erişim: 15.12.2023)
