Serviks Kanseri ve Hemşirelik
Synopsis
Serviks kanseri dünya çapında jinekolojik kanserler arasında birinci sırada yer almaktadır. Güncel verilere göre dünya çapında tüm kanserler arasında on dördüncü, kadınlarda ise dördüncü sırada yer alan kanser türüdür. GLOBOCAN’ın son yayınladığı küresel istatistiklere göre dünya çapında serviks kanseri tanısı alan kadınların sayısı 2020 yılında 604.127’dir. Mortalite sayısı ise 341.831 olarak kaydedilmiştir. Serviks kanserinin oluşum sebeplerinin neredeyse hepsi İnsan Papilloma Virüsüne bağlıdır. Alt genital organlarda uzun süreli ve dirençli bir enfeksiyon oluşturarak kansere sebep olan virüsün serviks kanseri ile ilişkili yüksek risk teşkil eden 15’ten fazla türü vardır.
Kanser öncesi lezyonların taranması, serviks kanserinde erken tanılama için en önemli adımdır. Serviks kanserinin küresel olarak ortadan kaldırılmasında önemli bir stratejidir ve birkaç on yıl boyunca serviks kanserinin önlenmesinde öncelikli olmaya devam edecektir. HPV aşısı ile enfeksiyonu önleyerek servikal neoplaziyi engellemek amaçlanırken tarama programları ile yüksek dereceli CIN ve adenokarsinom gibi yaygın servikal prekanseröz lezyonların erken tespiti amaçlanmaktadır. Böylelikle invazif kanserler önlenerek servikal kanserin mortalite oranı azaltılmaktadır.
Serviks kanseri, erken teşhis edildiğinde ve etkili bir şekilde yönetildiğinde en başarılı şekilde tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Geç evrede teşhis edilen kanserlerde uygun tedavi ve palyatif bakımla kontrol altına alınabilmektedir. Önleme, tarama ve tedaviye yönelik kapsamlı bir yaklaşımla birkaç nesil sonra serviks kanserinin bir halk sağlığı sorunu olmaktan çıkacağını Dünya Sağlık Örgütü öngörmektedir. Bu yazıda serviks kanseri ve serviks kanseri yönetiminde hemşirelerin rolünün ele alınması amaçlanmıştır.
References
World Health Organization (WHO). International Agency For Research On Cancer: Cancer Today. 25/11/2023 tarihinde Https://Gco.İarc.Fr/Today/ adresinden erişilmiştir.
Siegel RL, Miller KD, Wagle NS, et. al. Cancer Statistics, 2023. Cancer Journal for Clinicians. 2023;73(1), 17-48. Doi: 10.3322/Caac.21763.
World Health Organization Cervical Cancer Elimination Initiative: From Call To Action To Global Movement, Geneva: World Health Organization; 2023. 25/11/2023 tarihinde Https://Www.Who.İnt/Publications/M/İtem/Who-Cervical-Cancer-Elimination-İnitiative--From-Call-To-Action-To-Global-Movement adresinden erişilmiştir.
Fowler JR, Maani EV, Dunton CJ, et al. Cervical Cancer (Nursing). In: StatPearls Treasure. Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 January. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK570551/
World Health Organization Vaccine Position Papers. Geneva: World Health Organization 2022. 26/11/2023 tarihinde Www.Who.İnt/Teams/İmmunization-Vaccines-And-Biologi- Cals/Policies/Position-Papers adresinden erişilmiştir.
Nalbantoğlu HG, Arslan P. Servikal Kanser: Genel Bakış. Karatekin University Journal Of Science. 2023;2(1), 43-50.
Bhatl N, Aoki D, Sharma, DN, et. al. Cancer Of The Cervix Uteri: 2021 Update. International Journal of Gynecology & Obstetrics. 2022;155(1), 28-44. Doi: 10.1002/İjgo.13865.
Manini I, Montomoli E. Epidemiology and prevention of Human Papillomavirus. Annali di Igiene Journal. 2018;30(4 Supple 1):28-32.
Ghosh I, Mandal R, Kundu P, et. al. Association of Genital Infections Other Than Human Papillomavirus with Pre-Invasive and Invasive Cervical Neoplasia. Journal of Clinical and Diagnostic Research. 2016;10(2):XE01-XE06.
Minhas S, Kashif M, Rehman Z, et. al. Distribution of High-risk Human Papillomavirus Genotypes in Cervical Secretions in Punjab. Journal of College of Physicians and Surgeons Pakistan. 2021;30(7):786–791. doi:10.29271/jcpsp.2021.07.786.
Batool SA, Sajjad S, Malik H. Cervical cancer in Pakistan:A review. Journal of the Pakistan Medical Association. 2017;67(7):1074–1077.
Cervical Cancer Screening Every 5 Years OK. Cancer Discovery. 2018;8(10):1204. doi: 10.1158/2159-8290.CD-NB2018-118.
Kuhn L, Denny L. The time is now to implement HPV testing for primary screening in low resource settings. Preventive Medicine Journal. 2017;98:42-44.
World Health Organization Cervical Cancer. 16/01/2024 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer?gclid=CjwKCAiA75itBhA6EiwAkho9e6WsDImC7k2XakVBr1VXRo8t_9UR7rM1jXqd0aeVzRwi_NXzB-lRexoCj2UQAvD_BwE adresinden erişilmiştir.
Pimple SA, Mishra GA. Global strategies for cervical cancer prevention and screening. Minerva Obstetrics and Gynecology. 2019;71(4):313-320.
Foran C, Brennan A. Prevention and early detection of cervical cancer in the UK. Journal of Nursing. 2015;24(10):S22-4, S26, S28-9. doi: 10.12968/bjon.2015.24.Sup10.S22.
Yaslı G. Türkiye’de Servikal Kanser Tarama Programı Saha Değerlendirmesi. Sağlık ve Toplum Dergisi. 2022;32 (3) 14-22.
Senol T, Polat M, Ozkaya E, et. al. Comparison of Two Step LEEP and Cold Conisation For Cervical Intraepithelial Lesions to Decrease Positive Surgical Margins. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2016;17(7):3317-20.
Abu-Rustum NR, Yashar CM, Bean S, et al., NCCN Guidelines Insights: Cervical Cancer, Version 1.2020. Journal of the National Comprehensive Cancer Network. 2020;18(6):660-666. doi: 10.6004/jnccn.2020.0027. PMID: 32502976.
World Health Organization. State Of The World's Nursing 2020: Investing İn Education, Jobs And Leadership. Geneva: World Health Organization; 2020. 31/11/2023 tarihinde Https://Apps.Who.İnt/İris/Handle/10665/331677 adresinden erişilmiştir.
World Health Organization. Cervical Cancer Awaraness Month 2023. 31/11/2023 tarihinde https://www.emro.who.int/noncommunicable-diseases/campaigns/cervical-cancer-awareness-month-2023.html adresinden erişilmiştir.
Baeten I, Hoogendam JP, Schreuder H, et.al. The influence of learning curve of robot-assisted laparoscopy on oncological outcomes in early-stage cervical cancer: an observational cohort study. BJOG: An International Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2021;128(3):563-571. doi: 10.1111/1471-0528.16399.
Fokom Domgue J, Futuh B, Ngalla C, et al. Feasibility of a community-based cervical cancer screening with "test and treat" strategy using self-sample for an HPV test: Experience from rural Cameroon, Africa. International Journal of Cancer. 2020;147(1):128-138. DOI: 10.1002/ijc.32746.
Güvenç G, Akyüz A, Yenen MC. Effectiveness of Nursing Interventions to Increase Pap Smear Test Screening. Research in Nursing & Health, 2013;36(2):146–157. doi: 10.1002/nur.21526
Li Z, Chen S, Mahjabeen I. et al. Nurses and doctors ‘s awareness and knowledge towards treatment and care of cervical cancer patients: a cross-sectional study. BMC Nursing; 22, 2023;22(1):389. https://doi.org/10.1186/s12912-023-01522-3
