Cinsel Kimlik Bozukluğu (Cinsiyet Disforisi)
Synopsis
Cinsel kimlik, kimliğin temel parçalarından biri olarak kişinin ait olduğu cinsi (kadın, erkek ya da alternatif bir cinsiyet) bilme hissi olarak tanımlanmaktadır. Cinsiyet disforisi, cinsel kimlik bozukluklarının yeni tanımıdır. Bireylerin mevcut biyolojik cinsiyetlerinden hoşnutsuzlukları ve karşıt cinsiyete ait hissetme durumu cinsiyet disforisi olarak tanımlanır. Cinsiyet disforisinin etyolojisi belirsizdir. Cinsel kimlik bozukluklarında müdahale disiplinlerarası ve kişiye özel bir yaklaşım gerektirmektedir. Müdahale sürecinde; psikoterapi, hormonal ve cerrahi tedavi mevcut seçeneklerdir.
References
Garg G, Elshimy G, Marwaha R. NCBI Bookshelf. A service of the National Library of Medicine, National Institutes of Health. 2023;1-10.
Perrotta G. Gender dysphoria: Definitions, classifications, neurobiological profiles and clinical treatments. Int J Sex Reprod Health Care. 2020; 3(1): 042-050.doi: 10.17352/ijsrhc.000013
Sümer M. Cinsel Gelişim Kuramları, Cinsel Kimlik ve Bozuklukları. In: Özbek Ç, Çakır D. Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı, 1. Baskı, Nobel yayıncılık, 2023; 37-46.
Dünya Sağlık Örgütü (1992) ICD-10 Ruhsal ve Davranışsal Bozukluklar Sınıflandırması (Çev. ed.: MO Öztürk, B Uluğ, Çev.:F Çuhadaroğlu, İ Kaplan, G Özgen, MO Öztürk, M Rezaki, B Uluğ). Türkiye Sinir ve Ruh Sağlığı Derneği Yayını, Ankara, 1993.
Akgül GY, Ayaz AB. Çocuk ve ergenlerde cinsiyet hoşnutsuzluğu. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 2021, 84(1):4-10.
Yüksel N. Cinsel İşlev Bozuklukları, Cinsiyet Disrofisi ve Parafilik Bozukluklar. In: Yüksel N ( Editör). Ruhsal Hastalıklar. 1. Baskı. Ankara: Akademisyen Tıp Kitapevi; 2014.p. 541-552.
Butcher JN, Mineka S, Hooley JM. Abnormal Psychology. Çeviri: Gündüz O. Anormal Psikoloji. 1. Baskı. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2013. p. 799-807.
Özsungur B. Cinsel kimlik gelişimi ve cinsel kimlik bozukluğunda psikososyal değişkenler: gözden geçirme. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi. 2010; 17(3):163-174.
Başar K. Farklı yönleri ile cinsel kimlik; Bedensel cinsiyet, cinsiyet kimliği, cinsiyet rolü ve cinsel yönelim. Toplum ve Hekim. 2014;29(4): 245-251.
Ceylan MF, Güney E, İşeri E, Şener S. Ergenlikte başlayan cinsel kimlik bozukluğu: Bir olgu sunumu. Anadolu Psikiyatri Dergisi. 2010, 11(1):83-86.
Amerikan Psikiyatri Birliği. Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, Beşinci Baskı (DSM-5) (Çev. Ed.:E Köroğlu). Ankara, Hekimler Yayın Birliği, 2013.
Keskin N, Yapça G, Tamam L. Transseksüalizm: Klinik özellikleri ve yasal konular. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2015, 7(4):436-447.
Drescher J,Cohen-Kettenis P ,Winter S. Minding the body:Situating gender identity diagnoses in the ICD-11. International Review of Psychiatry. 2012;24:568–577.https://doi.org/10.3109/09540261.2012.741575.
Şahin D. Cinsiyetinden hoşnut olmama: Psikiyatri açıdan tanı, değerlendirme ve raporlama süreçleri. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2021,84(1):1-3.
Stein DJ,Szatmari P,GaebelW,Berk M,Vieta E, Maj M, deVries YA, Roest AM, de Jonge P, Maercker A, Brewin Ch R, Pike KM,Grilo CM, Fineberg NA, Briken P, Cohen-Kettenis PT, Reed GM. Mental, behavioral and neurodevelopmental disorders in the ICD-11:An international perspective on key changes and controversies.BMC Medicine. 2020;18:1–24.https://doi.org/10.1186/s12916-020-1495-2.
Zucker KJ. Epidemiology of gender dysphoria and transgender identity. Sexual Health. 2017;14(5):404-411.
Zucker KJ, Lawrence AA. Epidemiology of gender identity disorder: Recommendations for the standards of care of the world professional association for transgender health. Int J Transgend. 2009; 11:8-18.
Baba T, Endo T, Ikeda K, Shimizu A, Honnma H, Ikeda H, Saito T. Distinctive features of female-tomale transsexualism and prevalence of gender identity disorder in Japan. J Sex Med. 2011; 8:1686-1693.
de Graaf NM, Giovanardi G, Zitz C, & Carmichael P. Sex ratio in children and adolescents referred to the Gender Identity Development Service in the UK (2009-2016). Archives of Sexual Behavior. 2018;47(5):1301-1304.
Aitken M, Steensma TD, Blanchard R ve ark. Evidence for an altered sex ratio in clinic‐ referred adolescents with gender dysphoria. The Journal of Sexual Medicine. 2015;12(3):756- 763.
Arcelus J, Bouman WP, Van Den Noortgate W, et al. Systematic review and meta-analysis of prevalence studies in transsexualism. European Psychiatry. 2015;30:807-815.
Polat A, Alioğlu F. Cinsiyet disforisi: Kocaeli Üniversitesi Hastanesi deneyimi. Anatolian Journal of Psychiatry/Anadolu Psikiyatri Dergisi. 2019; 20(1): 101-109.
Şahin EN, Aslan F, Emiroglu ON. Health status, health behaviours and healthcare access of lesbian, gay, bisexual and transgender populations in Turkey. Scand J Care Sci. 2020;34:239-46.
Steensma TD, Kreukels BP, de Vries AL, Cohen-Kettenis PT. Gender identity development in adolescence. Hormones Behavior. 2013;64(2):288-297.
McCarthy MM, Arnold AP, Ball GF, Blaustein JD, De Vries GJ. Sex differences in the brain: the not so inconvenient truth. Journal of Neuroscience. 2012;32(7):2241-2247.
Coolidge FL, Thede LL, Young SE. The heritability of gender identity disorder in a child and adolescent twin sample. Behavior Genetics. 2002;32(4):251-257.
Karamanis G, Karalexi M, White R, Frisell T, Isaksson J, Skalkidou A, Papadopoulos FC. Gender dysphoria in twins: a register-based population study. Scientific Reports.2022; 12(1):1-8.
Sasaki S, Ozaki K, Yamagata S, Takahashi Y, Shikishima C, Kornacki T, Nonaka, K, Ando J. Genetic and environmental influences on traits of gender identity disorder: a study of Japanese twins across developmental stages. Archives of Sexual Behavior. 2016;45(7):1681-1695.
Güner P. Cinsel Kimlik Gelişimi. Türkiye Klinikleri J Obstet Womens Health Dis Nurs-Special Topics. 2016;2(1): 9-14.
Coleman E, Bockting W, Botzer M, CohenKettenis P, DeCuypere G, Feldman J, et al. Standards of care for the health of transsexual, transgender, and gender-nonconforming people, Version 7. Int J Transgend. 2012; 13:165-232.
Dhejne C, Van Vlerken R, Heylens G, Arcelus J. Mental health and gender dysphoria: A review of the literature. Int Rev Psychiatry. 2016; 28:44-57.
Bockting WO. Psychotherapy and the real-life experience: From gender dichotomy to gender diversity. Sexologies. 2008; 17:211-224.
Heck NC. group psychotherapy with transgender and gender nonconforming adults: Evidencebased practice applications. Psychiatr Clin North Am. 2017; 40:157-175.
Sungur MZ, Yalnız Ö. Transseksüalite: ilgili kavramlar ve cinsiyet düzenleme girişimleri. Klinik Psikiyatri Dergisi.1999;1:49-54.
Fraser L, Knudson G. Past and future challenges associated with standards of care forgender transitioning clients. Psychiatr Clin North Am. 2017;40(1):15-27.
T'Sjoen G, Arcelus J, Gooren L, Klink DT, Tangpricha V. Endocrinology of transgender medicine. Endocr Rev. 2019;40(1):97-117.
Wilkes J. Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons: Treatment recommendations from the endocrine society. Am Fam Physician. 2018;97(9):608-609.
Hembree WC, Cohen-Kettenis PT, Gooren L, Hannema SE, Meyer WJ, Murad MH,Rosenthal SM, Safer JD, Tangpricha V, T'Sjoen GG. Endocrıne treatment ofgender-dysphorıc/gender-ıncongruent persons: an endocrınesocıety clınıcal practıce guıdelıne. Endocr Pract. 2017;23(12):1437.
Cartaya J, Lopez X. Gender dysphoria in youth: a review of recent literature. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes. 2018;25(1):44-48.
Başar, K. ve Yüksel, Ş. Çocukluktan yetişkinliğe cinsiyet kimliği ile ilgili sorunlar: Uygun değerlendirme ve izlem. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2014; 4: 389-404.
Souza MH, Malvasi P, Signorelli MC, Pereira PP. Violence and social distress among transgender persons in Santa Maria, Rio Grande do Sul State, Brazil. Cadernos de saude publica. 2015;31(4): 767-776.
Sefolosha A, van Wyk N, van der Wath A. Reframing personal and professional values: a substantive theory of facilitating lesbian, gay, bisexual, transgender and intersex youth-inclusive primary health care by nurses. J Homosex. 2021; 68(8):1298-1319. doi: 10.1080/00918369.2019.1696106.
Karataş S, Buzlu S. Transseksüel bireylerin sağlık hizmeti almada yaşadıkları güçlükler. Lectio Scientific. 2018;2:70-81.
Günkaya A, Eydi A, Yasak D, Kaplan M, Simek ÖF, Bozarslan S. LGBT'lerin Sağlık haklarına erişimleri konusunda karşılaştıkları sorunlar. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü Uygulamalı Araştırma Raporu. 2015;39-41.
Roche K, Keith C. How stigma affects healthcare access for transgender sex workers. Br J Nurs. 2014;23:1147-52.
Klotzbaugh R, Spencer G. Magnet nurse administrator attitudes and opportunities: toward improving lesbian, gay, bisexual, or transgenderspecific healthcare. J Nurs Adm. 2014;44:481-6.
Carabez RM, Eliason MJ, Martinson M. Nurses' knowledge about transgender patient care: a qualitative study. ANS Adv Nurs Sci. 2016;39:257-71.
Paradiso C, Lally RM. Nurse practitioner knowledge, attitudes, and beliefs when caring for transgender people. Transgend Health. 2018;3:47-56.
Perrotta G. Gender dysphoria: Definitions, classifications, neurobiological profiles and clinical treatments. Int J Sex Reprod Health Care. 2020; 3(1): 042-050.doi: 10.17352/ijsrhc.000013
Sümer M. Cinsel Gelişim Kuramları, Cinsel Kimlik ve Bozuklukları. In: Özbek Ç, Çakır D. Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı, 1. Baskı, Nobel yayıncılık, 2023; 37-46.
Dünya Sağlık Örgütü (1992) ICD-10 Ruhsal ve Davranışsal Bozukluklar Sınıflandırması (Çev. ed.: MO Öztürk, B Uluğ, Çev.:F Çuhadaroğlu, İ Kaplan, G Özgen, MO Öztürk, M Rezaki, B Uluğ). Türkiye Sinir ve Ruh Sağlığı Derneği Yayını, Ankara, 1993.
Akgül GY, Ayaz AB. Çocuk ve ergenlerde cinsiyet hoşnutsuzluğu. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 2021, 84(1):4-10.
Yüksel N. Cinsel İşlev Bozuklukları, Cinsiyet Disrofisi ve Parafilik Bozukluklar. In: Yüksel N ( Editör). Ruhsal Hastalıklar. 1. Baskı. Ankara: Akademisyen Tıp Kitapevi; 2014.p. 541-552.
Butcher JN, Mineka S, Hooley JM. Abnormal Psychology. Çeviri: Gündüz O. Anormal Psikoloji. 1. Baskı. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2013. p. 799-807.
Özsungur B. Cinsel kimlik gelişimi ve cinsel kimlik bozukluğunda psikososyal değişkenler: gözden geçirme. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi. 2010; 17(3):163-174.
Başar K. Farklı yönleri ile cinsel kimlik; Bedensel cinsiyet, cinsiyet kimliği, cinsiyet rolü ve cinsel yönelim. Toplum ve Hekim. 2014;29(4): 245-251.
Ceylan MF, Güney E, İşeri E, Şener S. Ergenlikte başlayan cinsel kimlik bozukluğu: Bir olgu sunumu. Anadolu Psikiyatri Dergisi. 2010, 11(1):83-86.
Amerikan Psikiyatri Birliği. Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, Beşinci Baskı (DSM-5) (Çev. Ed.:E Köroğlu). Ankara, Hekimler Yayın Birliği, 2013.
Keskin N, Yapça G, Tamam L. Transseksüalizm: Klinik özellikleri ve yasal konular. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2015, 7(4):436-447.
Drescher J,Cohen-Kettenis P ,Winter S. Minding the body:Situating gender identity diagnoses in the ICD-11. International Review of Psychiatry. 2012;24:568–577.https://doi.org/10.3109/09540261.2012.741575.
Şahin D. Cinsiyetinden hoşnut olmama: Psikiyatri açıdan tanı, değerlendirme ve raporlama süreçleri. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2021,84(1):1-3.
Stein DJ,Szatmari P,GaebelW,Berk M,Vieta E, Maj M, deVries YA, Roest AM, de Jonge P, Maercker A, Brewin Ch R, Pike KM,Grilo CM, Fineberg NA, Briken P, Cohen-Kettenis PT, Reed GM. Mental, behavioral and neurodevelopmental disorders in the ICD-11:An international perspective on key changes and controversies.BMC Medicine. 2020;18:1–24.https://doi.org/10.1186/s12916-020-1495-2.
Zucker KJ. Epidemiology of gender dysphoria and transgender identity. Sexual Health. 2017;14(5):404-411.
Zucker KJ, Lawrence AA. Epidemiology of gender identity disorder: Recommendations for the standards of care of the world professional association for transgender health. Int J Transgend. 2009; 11:8-18.
Baba T, Endo T, Ikeda K, Shimizu A, Honnma H, Ikeda H, Saito T. Distinctive features of female-tomale transsexualism and prevalence of gender identity disorder in Japan. J Sex Med. 2011; 8:1686-1693.
de Graaf NM, Giovanardi G, Zitz C, & Carmichael P. Sex ratio in children and adolescents referred to the Gender Identity Development Service in the UK (2009-2016). Archives of Sexual Behavior. 2018;47(5):1301-1304.
Aitken M, Steensma TD, Blanchard R ve ark. Evidence for an altered sex ratio in clinic‐ referred adolescents with gender dysphoria. The Journal of Sexual Medicine. 2015;12(3):756- 763.
Arcelus J, Bouman WP, Van Den Noortgate W, et al. Systematic review and meta-analysis of prevalence studies in transsexualism. European Psychiatry. 2015;30:807-815.
Polat A, Alioğlu F. Cinsiyet disforisi: Kocaeli Üniversitesi Hastanesi deneyimi. Anatolian Journal of Psychiatry/Anadolu Psikiyatri Dergisi. 2019; 20(1): 101-109.
Şahin EN, Aslan F, Emiroglu ON. Health status, health behaviours and healthcare access of lesbian, gay, bisexual and transgender populations in Turkey. Scand J Care Sci. 2020;34:239-46.
Steensma TD, Kreukels BP, de Vries AL, Cohen-Kettenis PT. Gender identity development in adolescence. Hormones Behavior. 2013;64(2):288-297.
McCarthy MM, Arnold AP, Ball GF, Blaustein JD, De Vries GJ. Sex differences in the brain: the not so inconvenient truth. Journal of Neuroscience. 2012;32(7):2241-2247.
Coolidge FL, Thede LL, Young SE. The heritability of gender identity disorder in a child and adolescent twin sample. Behavior Genetics. 2002;32(4):251-257.
Karamanis G, Karalexi M, White R, Frisell T, Isaksson J, Skalkidou A, Papadopoulos FC. Gender dysphoria in twins: a register-based population study. Scientific Reports.2022; 12(1):1-8.
Sasaki S, Ozaki K, Yamagata S, Takahashi Y, Shikishima C, Kornacki T, Nonaka, K, Ando J. Genetic and environmental influences on traits of gender identity disorder: a study of Japanese twins across developmental stages. Archives of Sexual Behavior. 2016;45(7):1681-1695.
Güner P. Cinsel Kimlik Gelişimi. Türkiye Klinikleri J Obstet Womens Health Dis Nurs-Special Topics. 2016;2(1): 9-14.
Coleman E, Bockting W, Botzer M, CohenKettenis P, DeCuypere G, Feldman J, et al. Standards of care for the health of transsexual, transgender, and gender-nonconforming people, Version 7. Int J Transgend. 2012; 13:165-232.
Dhejne C, Van Vlerken R, Heylens G, Arcelus J. Mental health and gender dysphoria: A review of the literature. Int Rev Psychiatry. 2016; 28:44-57.
Bockting WO. Psychotherapy and the real-life experience: From gender dichotomy to gender diversity. Sexologies. 2008; 17:211-224.
Heck NC. group psychotherapy with transgender and gender nonconforming adults: Evidencebased practice applications. Psychiatr Clin North Am. 2017; 40:157-175.
Sungur MZ, Yalnız Ö. Transseksüalite: ilgili kavramlar ve cinsiyet düzenleme girişimleri. Klinik Psikiyatri Dergisi.1999;1:49-54.
Fraser L, Knudson G. Past and future challenges associated with standards of care forgender transitioning clients. Psychiatr Clin North Am. 2017;40(1):15-27.
T'Sjoen G, Arcelus J, Gooren L, Klink DT, Tangpricha V. Endocrinology of transgender medicine. Endocr Rev. 2019;40(1):97-117.
Wilkes J. Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons: Treatment recommendations from the endocrine society. Am Fam Physician. 2018;97(9):608-609.
Hembree WC, Cohen-Kettenis PT, Gooren L, Hannema SE, Meyer WJ, Murad MH,Rosenthal SM, Safer JD, Tangpricha V, T'Sjoen GG. Endocrıne treatment ofgender-dysphorıc/gender-ıncongruent persons: an endocrınesocıety clınıcal practıce guıdelıne. Endocr Pract. 2017;23(12):1437.
Cartaya J, Lopez X. Gender dysphoria in youth: a review of recent literature. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes. 2018;25(1):44-48.
Başar, K. ve Yüksel, Ş. Çocukluktan yetişkinliğe cinsiyet kimliği ile ilgili sorunlar: Uygun değerlendirme ve izlem. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2014; 4: 389-404.
Souza MH, Malvasi P, Signorelli MC, Pereira PP. Violence and social distress among transgender persons in Santa Maria, Rio Grande do Sul State, Brazil. Cadernos de saude publica. 2015;31(4): 767-776.
Sefolosha A, van Wyk N, van der Wath A. Reframing personal and professional values: a substantive theory of facilitating lesbian, gay, bisexual, transgender and intersex youth-inclusive primary health care by nurses. J Homosex. 2021; 68(8):1298-1319. doi: 10.1080/00918369.2019.1696106.
Karataş S, Buzlu S. Transseksüel bireylerin sağlık hizmeti almada yaşadıkları güçlükler. Lectio Scientific. 2018;2:70-81.
Günkaya A, Eydi A, Yasak D, Kaplan M, Simek ÖF, Bozarslan S. LGBT'lerin Sağlık haklarına erişimleri konusunda karşılaştıkları sorunlar. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü Uygulamalı Araştırma Raporu. 2015;39-41.
Roche K, Keith C. How stigma affects healthcare access for transgender sex workers. Br J Nurs. 2014;23:1147-52.
Klotzbaugh R, Spencer G. Magnet nurse administrator attitudes and opportunities: toward improving lesbian, gay, bisexual, or transgenderspecific healthcare. J Nurs Adm. 2014;44:481-6.
Carabez RM, Eliason MJ, Martinson M. Nurses' knowledge about transgender patient care: a qualitative study. ANS Adv Nurs Sci. 2016;39:257-71.
Paradiso C, Lally RM. Nurse practitioner knowledge, attitudes, and beliefs when caring for transgender people. Transgend Health. 2018;3:47-56.
Volume
Pages
259-278
Published
March 19, 2024
Copyright (c) 2024 Academician Publishing Book Portal
License
LicenseHow to Cite
1.
Aydın A. Cinsel Kimlik Bozukluğu (Cinsiyet Disforisi). In: Karabulutlu Ö, editor. Her Yönüyle Cinsel Sağlık [Internet]. Türkiye: Academician Publishing Book DOI Portal; 2024 [cited 2026 Jul. 13]. pp. 259-78. Available from: https://www.omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/3000/chapter/13843
