Stres Yönetimi
Synopsis
Stres kavramı “bedenin, kendisine yönelik herhangi bir baskıya verdiği tepki” olarak tanımlanmakla
beraber kelime anlamı “zorlanma, gerilme ve baskı” şeklinde ifade edilmektedir. Hayatımızda birçok
farklı durumla karşılaşırız ve bu farklılıklara, baskı unsurlarına karşı kendi durumumuzu koruma
ve/veya uyum cabasına girişiriz. Çevremizden veyahut kendimizden kaynaklı bu gerilimlere verdiğimiz
tepkiler stresi oluşturmaktadır. Kaynak ne olursa olsun stres bizim için hem ruhsal hem bedensel
yönü kapsayabilen aşırı uyarılma halidir. Stres, hayatımızdan tamamen çıkarmamız gereken bir tepki
olmamakla beraber maruz kalma derecesi önemlidir. Maruziyet dozu ve suresi stresin içeriğini olumlu
ve olumsuz olarak değerlendirmemize sebep olmaktadır. Mesela insanın hayatına yon veren birçok
değişim stres eşliğinde alınan kararlar, verilen tepkilerle şekillenmektedir. Stres, bireye mücadele
azmi veren, direnme ve zorluklarla baş etmeyi kolaylaştıran duygusal, fiziksel ve zihinsel bir tepkidir.
Çoğu başarının arkasında stresle desteklenen bir çalışma bulunmakla beraber başarısızlıkların
arkasında da bazen stresle baş edememe problemi de bulunmaktadır.
The concept of stress is defined as "the body's reaction to any pressure directed at it" and literally means "strain, tension and pressure" We encounter many different situations in our lives and we try to protect and/or adapt to these differences and pressures. The reactions we give to these tensions arising from our environment or ourselves constitute stress. Regardless of the source, stress is a state of overstimulation that can cover both mental and physical aspects. Although stress is not a reaction that we should completely eliminate from our lives, the degree of exposure is important. The dose and duration of exposure causes us to evaluate the content of stress as positive or negative. For example, many of the changes that shape a person's life are shaped by decisions and reactions to stress. Stress is an emotional, physical and mental response that gives the individual the determination to struggle and makes it easier to resist and cope with difficulties. While behind most successes there is a work supported by stress, behind failures there is sometimes the problem of not being able to cope with stress.
References
Newbury-Birch D, Kamali F. Psychological stress, anxiety, depression, job satisfaction, and personality characteristics in preregistration house officers. Postgrad Med J. 2001;77(904):109-11. doi: 10.1136/pmj.77.904.109
Aksoy A, Kutluca F. Çalışma Hayatında Stres Kaynakları, Stres Belirtileri ve Stres Sonuçlarının İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma. Journal of Social Policy Conferences. 2010;(49).
Şanal Karahan F. Üniversite Öğrencilerinde Çözüm Odaklı Düşünmenin Depresyon, Anksiyete, Stres ve Psikolojik İyi Oluş ile İlişkisi. Doktora Tezi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Konya; 2016.
Gümüştekin GE, Gültekin F. Stres Kaynaklarının Kariyer Yönetimine Etkileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015;(23).
Koçyiğit M, Koçyiğit A, Özsoy E. Kişilerarası İletişim Bağlamında Bireylerin İletişim Becerileri ile Stresle Başa Çıkma Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Milli Sporcular Üzerinde Bir Araştırma. Türk Spor Bilimleri Dergisi. 2018;1(1):11-9.
Menkü BE, Coşar B. Allostatik Yük ve Ruh Sağlığı. Türkiye Klinikleri. 2022;9-14.
McEwen BS, Wingfield JC. What is in a name? Integrating homeostasis, allostasis and stress. Horm Behav. 2010;57(2):105-11. doi: 10.1016/j.yhbeh.2009.09.011
McEwen BS, Wingfield JC. Allostasis and Allostatic Load. Encyclopedia of Stress içinde. 2. Bs. Elsevier; 2007. 135-41.
McEwen BS. Stress and the Individual. Arch Intern Med. 1993; 153(18): 2093.
Cicchetti D. Allostatic load. Dev Psychopathol. 2011;23(3):723-4. doi: 10.1017/S0954579411000277
Lupien SJ, Ouellet‐Morin I, Hupbach A, Tu MT, Buss C, Walker D. Beyond the Stress Concept: Allostatic Load-A Developmental Biological and Cognitive Perspective. Developmental Psychopathology içinde. Wiley; 2015; 578-628. doi: 10.1002/9780470939390.ch14
Schneiderman N, Ironson G, Siegel SD. Stress and Health: Psychological, Behavioral, and Biological Determinants. Annu Rev Clin Psychol. 2005; 1(1): 607-28. doi: 10.1146/annurev.clinpsy.1.102803.144141
Sürme Y. Stres, Stresle İlişkili Hastalıklar ve Stres Yönetimi. Journal of International Social Research. 2019; 12(64).
Eren Gümüştekin G, Öztemiz AB. Örgütlerde stresin verimlilik ve performansla etkileşimi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2005; 14(1): 271-88.
Chida Y, Hamer M, Wardle J, Steptoe A. Do stress-related psychosocial factors contribute to cancer incidence and survival? Nat Clin Pract Oncol. 2008; 5(8): 466-75. doi: 10.1038/ncponc1134
Price MA, Tennant CC, Smith RC, Butow PN, Kennedy SJ, Kossoff MB, vd. The role of psychosocial factors in the development of breast carcinoma: Part I. The cancer prone personality. Cancer. 2001;91(4):679-85. doi: 10.1002/1097-0142(20010215)91:4<679::AID-CNCR1051>3.0.CO;2-W
Romero LM, Dickens MJ, Cyr NE. The reactive scope model-A new model integrating homeostasis, allostasis, and stress. Horm Behav. 2009;55(3):375-89. doi: 10.1016/j.yhbeh.2008.12.009
Goff AM. Stressors, Academic Performance, and Learned Resourcefulness in Baccalaureate Nursing Students. Int J Nurs Educ Scholarsh. 2011;8(1). doi: 10.2202/1548-923X.2114
Devi UT. A study on Stress Management and Coping Strategies with Reference to IT Companies. Journal of information technology and economic development. 2011; 2(2): 30.
Kessler RC. The Effects of Stressful Life Events on Depression. Annu Rev Psychol. 1997;48(1):191-214. doi: 10.1146/annurev.psych.48.1.191
Aydın B, İmamoğlu S. Stresle Başa Çıkma Becerisi Geliştirmeye Yönelik Grup Çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi. 2001; 14(14): 41-52.
Güçlü N. Stres Yönetimi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2001;21(1):91-109.
Öner K, Arslantaş S. Sağlık Alanında Öğrenim Gören Lisans ve Ön lisans Öğrencilerinin Stres Düzeyleri ile Zaman Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021;8(3):469-77. doi: 10.34087/cbusbed.870052
Barnes-Farrell JL, Barling J, Kelloway EK, Frone MR. Older Workers. Handbook of Work Stress. 2005;431-54.
Yüksel H. Çalışma Yaşamı ve Stres Kavramı: Durumsal Bir Yaklaşım. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2014; 3(3): 109-31.
Çakır Yıldız N, Güneş MŞ. Örgütsel Stresin, Örgütsel Sessizlik ve Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Eczane Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma. Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences. 2017; 1(1).
Ercan AA, Şar S. Edremit Körfez Bölgesindeki Eczane Eczacılarının Stres Kaynakları. Ankara Ecz Fak Derg. 2004; 33(4): 217-42.
Özel Y, Bay Karabulut A. Günlük Yaşam ve Stres Yönetimi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2018; 1(1): 48-56.
Çağ A. Karar Verme ve Problem Çözme. Özçelikay G, Çalıkuşu M, Uzun MB, editörler. Eczacılıkta İşletme ve Yönetim içinde. 1. Bs. Ankara: Akademisyen Yayınevi; 2023. 295–306. doi: 10.37609/akya.2903
Greenberg SF. Stress and The Teaching Profession. PH Brookes Publishing Company; 1984.
Altunsoy İ. Pandemi Sürecinde Eczane Çalışanlarının Yaşadıkları İş Stresinin Uyumsal Performans Üzerindeki Etkisinde İş-Aile Çatışmasının Aracılık Rolü. Yüksek Lisans Tezi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul; 2021.
Yorgancıoğlu Tarcan G, Samancı S. Sağlık Teknikerlerinin Meslek Seçimlerinde Kişisel Özelliklerin ve Psikolojik Sağlamlığın Etkisi. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2023; 16(2): 329-349. doi: 10.17218/hititsbd.1334054
